Những Điều Bạn Có Thể Biết Về Phật Giáo Tây Tạng

Nhờ có nền văn hóa độc đáo và cảnh quan tươi đẹp, Tây Tạng đã trở thành một điểm đến du lịch không thể lặp lại trên thế giới này. Nơi đây linh thiêng và bí ẩn, gần bầu trời nhất, và tràn đầy đức tin. Trên mảnh đất này, có vô số ngôi chùa lớn nhỏ, trong đó những ngôi chùa Phật giáo Tây Tạng nổi tiếng như Cung điện Potala, Chùa Jokhang, Chùa Sera, Tu viện Drepung,... đã trở thành những điểm nhấn của du lịch Tây Tạng. Trước khi du lịch Tây Tạng, nếu bạn biết thêm về các biểu tượng, nghi lễ, pháp khí Phật giáo,... bạn có thể hiểu rõ hơn về Phật giáo Tây Tạng.

Hươu Vàng Và Bánh Xe Pháp

Đây là một biểu tượng rất nổi bật của Phật giáo Tây Tạng vì nó thuộc một trong Tám Biểu Tượng Cát Tường. Nó tượng trưng cho Pháp vô tận, và vạn vật đều có Phật tính. Nó cũng kỷ niệm bài thuyết pháp đầu tiên của Đức Phật tại vườn Lộc Uyển, khi một đôi hươu hiền lành quỳ xuống lắng nghe Ngài thuyết pháp. Vật trang trí cát tường này thường được đặt ở trung tâm chính điện của ngôi chùa.

Kalacharka

Biểu tượng này được tạo ra bởi Liên Hoa Sinh. Nó có nghĩa là “Bánh Xe Thời Gian” và "Tụ Hội Mười Nguyên Tố Mạnh Mẽ". Họa tiết được cấu thành từ bảy chữ Phạn và ba đồ họa kết hợp theo chiều dọc. Ở Tây Tạng, người ta đặt Kalacharka trên bảo tháp, cổng, tường,... để tăng thêm hiệu ứng cát tường; cũng thường thấy Kalacharka được làm thành mặt dây chuyền và dùng như bùa hộ mệnh. Người ta nói rằng tín đồ đeo Kalacharka sẽ được bảo vệ khỏi tai họa do đất, gió, nước hoặc lửa gây ra.

Đại Kim Điện

Đại Kim Điện là nơi sinh của Đại sư Tông Khách Ba. Nó nằm ở trung tâm và là chính điện của Tu viện Kumbum. Chính điện được lập ra để kỷ niệm bảo tháp vàng của Đại sư Tông Khách Ba. Tông Khách Ba, người sáng lập phái Cách Lỗ, được phái Cách Lỗ coi là "Đức Phật thứ hai". Ngài thường được thờ cùng lúc với Đức Phật Thích Ca Mâu Ni.

Kinh Luân

Kinh luân là một bánh xe hình trụ trên một trục quay làm từ kim loại, gỗ, đá, da hoặc vải thô. Ở Tây Tạng, bạn có thể thấy kinh luân ở mọi tu viện. Nó cũng là một trong những pháp khí của Phật giáo Tây Tạng. Ống bên trong chứa kinh văn hoặc chân ngôn Tây Tạng. Các tín đồ hành hương nên đi từ phải sang trái, xoay từng kinh luân một, và quay nó theo chiều phải, điều này tương đương với việc tụng niệm để tích lũy công đức và thanh tịnh nghiệp chướng.

Chorten

Chorten, hay còn gọi là tháp Lạt ma, biểu tượng của công đức, là một hình thức kiến trúc độc đáo của Phật giáo Tây Tạng, tương tự như tháp stupa của Ấn Độ. Loại bảo tháp này phổ biến ở Tây Tạng, Thanh Hải, Cam Túc và Nội Mông cùng các khu vực Tây Tạng khác. Phần đế bệ và đỉnh tháp có hình dáng tinh xảo. Một tháp tròn khổng lồ được đặt trên bệ cao, và một đỉnh tháp dài được dựng lên trên đó. Có nhiều bánh xe tròn được khắc trên đỉnh tháp, sau đó đặt một tán lọng và một vầng trăng.

Đống Đá Mani

Đống đá Mani còn được gọi là "đống đá linh thiêng". Hầu hết chúng được khắc Lục Tự Đại Minh Chân Ngôn, mắt trí tuệ, tượng Phật, và các họa tiết cát tường khác nhau. Bạn có thể tìm thấy đá mani hầu như ở khắp mọi nơi trên núi, ngã ba đường, hồ và sông ở các khu vực Tây Tạng. Người ta nói khi gió thổi qua những viên đá mani được khắc kinh văn, thì tương đương với việc đọc kinh.

Cờ Cầu Nguyện

Người Tây Tạng xâu những lá cờ nhiều màu sắc (lần lượt là xanh dương, trắng, đỏ, xanh lá, vàng) in kinh văn và treo chúng ở những nơi gió thổi mạnh nhất (núi, đèo, cầu). Khi một cơn gió mạnh thổi qua những lá cờ đầy màu sắc, nó tương đương với việc đọc kinh. Màu sắc của cờ cầu nguyện là cố định và không thể tùy tiện sáng tạo, cũng như thứ tự của từng màu. Ý nghĩa của cờ cầu nguyện là để cầu nguyện cho may mắn và thịnh vượng, đồng thời tiêu trừ tai họa.

Lễ Lạy

Lễ lạy còn được gọi là khấu đầu, là một trong những cách thành kính nhất để lễ bái Đức Phật trong Phật giáo Tây Tạng. Các tín đồ hành hương phủ phục toàn thân xuống đất, có nghĩa là lễ Phật bằng "thân"; đồng thời, họ không ngừng tụng niệm chân ngôn trong miệng, có nghĩa là lễ Phật bằng lời; và họ không ngừng nghĩ về Đức Phật trong lòng, có nghĩa là lễ Phật bằng "ý".

Phật Jowo

Tượng Phật Jowo là tượng Phật Thích Ca Mâu Ni 12 tuổi, bức tượng Phật cát tường nhất ở Tây Tạng, còn được gọi là Jowo Rinpoche. "Jowo" có nghĩa là tối thượng, "Rinpoche" có nghĩa là quý báu, ý chỉ bậc thầy quý báu. Bức tượng Phật này đã được Công chúa Văn Thành mua về Lhasa từ hơn 2500 năm trước. Khi Đức Phật Thích Ca còn tại thế, chính Ngài đã làm lễ khai quang cho bức tượng này. Theo Phật giáo, được chiêm bái tượng Phật Jowo tương đương với được diện kiến Đức Phật.

Nghi Lễ Đốt Hương

Đây là phong tục tế lễ của người Tây Tạng, họ đốt ngũ cốc, cành thông bách để tạo khói thơm dâng lên các vị thần. Ở khắp các vùng Tây Tạng, nơi nào có người sinh sống là có nghi lễ đốt hương, trong các tu viện và nhà dân đều có lò đốt hương. Lò hương thường được đặt ở trung tâm sân và trên mái nhà - những nơi sạch sẽ nhất được lựa chọn kỹ càng. Trong tiếng Tạng, "hương" đã trở thành từ đồng nghĩa với việc cúng tế thần linh.

Lục Tự Chân Ngôn

Lục Tự Chân Ngôn được phát âm là “Om mani padme hum”. Chân ngôn này được xem là dạng cô đọng của tất cả giáo pháp nhà Phật và là thần chú được tôn kính nhất trong Mật Tông Phật giáo. Trong Phật giáo Tây Tạng, đây là thần chú phổ biến khắp nơi và là hình thức tu tập tôn giáo phổ biến nhất. Phật giáo Tây Tạng coi nó là nguồn cội của vạn vật. Người ta tin rằng trì tụng lặp đi lặp lại thần chú này có thể tiêu trừ tai ương, tích lũy công đức. Bạn có thể tìm thấy Lục Tự Chân Ngôn bằng tiếng Phạn ở khắp nơi tại Tây Tạng như trên các phiến đá Mani, cờ cầu nguyện, kinh luân, v.v.

Biểu Tượng Chữ Vạn

Có thể nói đây là một trong những họa tiết đặc trưng và phổ biến nhất trong văn hóa cao nguyên Tây Tạng. Đối với người Tạng, nó vừa cổ xưa vừa huyền bí.

Khi đến thăm cao nguyên Thanh Tạng, dù bạn ở đâu, bạn cũng luôn có thể bắt gặp nhiều biểu tượng " 卐 " hoặc " 卍 ", trong lều của người du mục, trong nhà của nông dân, trong các đền chùa, ngoài thiên nhiên... Biểu tượng này, dù xoay về bên trái hay bên phải, đều được người Tạng gọi chung là "Yongzhong".

Biện Kinh Phật Giáo Tây Tạng

Kinh điển Phật giáo thâm sâu, chứa đầy triết lý. Đọc lần đầu rất khó để hiểu thấu. Và chỉ đọc tụng kinh văn đơn thuần có thể không thể lĩnh hội triệt để. Vì vậy, việc phá bỏ tà kiến, thiết lập chánh kiến vững chắc và loại bỏ những phản biện đối với chánh kiến đó là đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là một nghi thức thường lệ mà còn đi kèm với những động tác cơ thể khá mạnh mẽ. Ở nhiều đại tự viện có những địa điểm đặc biệt dành cho biện kinh, chẳng hạn như Tu viện Sera nổi tiếng.

Ốc Trắng (Bạch Loại)

Vỏ ốc trắng (Bạch loại) cũng là một trong tám pháp khí tối thượng của Phật giáo Tây Tạng. Truyền thuyết kể rằng khi Đức Thích Ca Mâu Ni lần đầu chuyển Pháp luân tại Sarnath, Thiên chủ Đế Thích (Śakra) đã dâng lên Đức Phật một vỏ ốc trắng xoay phải, tượng trưng cho âm thanh vi diệu và lan tỏa sâu rộng của Pháp. Từ đó, vỏ ốc trắng xoay phải trở thành biểu tượng của sự cát tường và viên mãn.

Mạn Đà La (Mandala)

Mạn Đà La là một cung điện tưởng tượng. Đức Phật đầu tiên đã dùng cát để tạo nên một mạn đà la để minh họa quan niệm của Phật giáo về vũ trụ. Đức Phật cho rằng cả đại vũ trụ (thế giới bên ngoài, vũ trụ) và tiểu vũ trụ (con người, thế giới nội tâm) đều có cùng một cấu trúc, đó chính là một mạn đà la. Một hạt cát cũng là một thế giới, một đạo tràng, một ngôi chùa, một thành phố, và tất cả đều là mạn đà la. Thứ bạn thấy nhiều nhất là tranh thangka mạn đà la trong đạo tràng. Mạn đà la là pháp khí không thể thiếu của các hành giả Phật giáo Tây Tạng. Nó hàm chứa mọi nguyên lý của thế giới.

Điêu Khắc & Hội Họa Trên Đá

Phật tử Tây Tạng không chỉ vẽ hình tượng Phật hoặc kinh văn lên tường các ngôi chùa mà còn khắc chúng lên đá hoặc vách núi. Những bức tượng/ tranh này có thể được coi là hiện thân của Đức Phật sau khi đã khai quang, giúp tín đồ có thể chiêm bái Phật bất cứ lúc nào.

Lục Đạo Luân Hồi

Đây là sự thể hiện giáo lý luân hồi do Đức Phật Thích Ca Mâu Ni giảng dạy. Phật giáo Tây Tạng rất coi trọng tư duy hình tượng. Nhiều ngôi chùa Phật giáo Tây Tạng sử dụng tranh thangka, bích họa và tượng bơ để giải thích Phật pháp. Cảnh giới Lục Đạo Luân Hồi thường được vẽ trên tường ngoài của các điện tụng kinh, như một trong những hình ảnh không thể thiếu. Hình ảnh này mang đến cho bạn không chỉ một dạng văn hóa tôn giáo mà còn cảm nhận về sự phức tạp và khó khăn trong sự tồn tại của chúng sinh. Bản chất của sự tồn tại vốn dĩ là một dạng khổ đau.

Tháp Phật (Chorten/ Stupa)

Tháp Phật (Chorten/ Stupa) dùng để thờ phụng và tôn trữ nhục thân hoặc tro cốt của các vị Phật sống, các bậc đạo sư, được phát triển từ tháp của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Vì tháp thờ phụng những vị đã có công đức lớn trong Phật giáo Tây Tạng, nên được gọi là linh tháp. Tháp Phật thể hiện một phương thức tang lễ đặc biệt của người Tạng. Hầu hết các tu viện đều thờ phụng các bảo tháp với kích thước và tính chất khác nhau. Ví dụ, Cung điện Potala ở Lhasa lưu giữ các bảo tháp của Đức Đạt Lai Lạt Ma đời thứ 5 đến thứ 13. Tu viện Tashilhunpo ở Shigatse lưu giữ các bảo tháp của Đức Ban Thiền Lạt Ma đời thứ 5 đến thứ 10.

Triển Lãm Tượng Phật

Trưng bày hình ảnh Đức Phật là chỉ việc trưng bày các bức Thangka Phật giáo. Những bức Thangka Phật giáo này là bảo vật của các tu viện và thường được cuộn lại cất giữ cẩn thận. Hàng năm vào mùa trưng bày hình ảnh Đức Phật, sẽ có một vài hoặc thậm chí hàng chục nhà sư Lạt-ma khỏe mạnh cùng nhau khiêng những bức tượng Phật khổng lồ dài từ vài mét đến vài chục mét ra ngoài, và treo chúng lên các vách đá trên sườn đồi dưới bầu trời xanh và những đám mây trắng, để cho đông đảo các thiện nam tín nữ đến chiêm bái.