De Kagyü-school van het Tibetaans Boeddhisme

De Kagyü-school is een van de belangrijkste stromingen van het Tibetaans Boeddhisme en een van de sekten met de meeste vertakkingen. In het Tibetaans combineert het woord "Kagyu" "Ka", wat "de leer van de Boeddha" betekent, en "Gyu", wat "overdracht" betekent. Dus "Kagyu" kan worden begrepen als "de overdracht van de leer van de Boeddha". Daarnaast verwijst de term ook naar "mondelinge overdracht", wat de Kagyü-traditie weerspiegelt om esoterische praktijken mondeling te onderwijzen. Omdat de oprichters, zoals Marpa en Milarepa, tijdens hun beoefening vaak witte monniksgewaden droegen, staat de Kagyü-school ook bekend als de "Witte Sekte". De Kagyü-school staat bekend om haar praktijkgerichte benadering en heeft een diepgaande invloed gehad op de ontwikkeling van het Tibetaans Boeddhisme.

Ontstaan en Ontwikkeling

De oorsprong van de Kagyü-school gaat terug tot het oude India, specifiek tot Tilopa (988–1069), die wordt vereerd als de grondlegger van de Indiase Kagyü-lijn. De discipel van Tilopa, Naropa (1016–1100), erfde zijn leer en gaf de "Zes Yogas" en "Mahamudra" door aan Marpa (1012–1096).

In de 11e eeuw werd de Kagyü-school in Tibet geïntroduceerd door de vertaler Marpa, die esoterische leringen uit India meebracht en deze doorgaf aan zijn discipel Milarepa. Later systematiseerde Milarepa’s discipel Gampopa de Kagyü-leringen, waarbij hij zowel de Sutra (exoterische) als de Tantra (esoterische) tradities integreerde. Hij stelde het raamwerk van de "Vier Grote en Acht Kleine" Kagyü-vertakkingen op, waarmee hij de basis legde voor de school.

In de 12e eeuw stichtte Düsum Khyenpa de Karma Kagyü-school. Hij was een pionier in het Tibetaans-boeddhistische reïncarnatiesysteem en vestigde de traditie van het erkennen van tulkus (gereïncarneerde lama's). In de loop der tijd splitste de Kagyü-sekte zich verder op in meerdere vertakkingen, zoals Barom, Phagdru Kagyü, enz.

Van de 13e tot de 17e eeuw bloeide de Kagyü-school in Mongolië en Tibet, waarbij de Karma Kagyü en Phagdru Kagyü een dominante rol speelden in de politieke en religieuze aangelegenheden van Tibet. Tijdens de tijd van de Vijfde Dalai Lama kwam echter de Gelug-school op de voorgrond, en sommige Kagyü-kloosters werden opgenomen in de Gelug-traditie.

In de moderne tijd blijven de Karma Kagyü- en Drukpa Kagyü-lijnen bloeien in Tibet, Bhutan en Nepal. De Kagyü-leringen hebben zich ook verspreid naar de westerse wereld, waarbij de Karma Kagyü-school een aanzienlijke aanhang heeft gekregen in Europa en Noord-Amerika.

Kagyü-Abstammingslijn

De Kagyü-school ontstond tijdens de 11e–12e eeuw in de Latere Verspreiding van het Boeddhisme en behoort tot de Nieuwe Scholen (Sarma) van het Tibetaans Boeddhisme. Het werd oorspronkelijk gesticht door twee sleutelfiguren, Khyungpo Naljor en Marpa. Beiden reisden meerdere keren naar Nepal en India, studeerden onder vele grote meesters en ontvingen talrijke esoterische leringen, met name de Vier Mondelinge Instructies.

Later ontwikkelde Khyungpo Naljor zijn lijn in West-Tibet, wat de Shangpa Kagyü-traditie vormde, terwijl Marpa zijn lijn in Centraal-Tibet vestigde, die bekend werd als de Dakpo Kagyü. Hoewel ze aparte tradities werden, kwamen beide voort uit dezelfde kerndoctrines en ontvingen ze de Vier Mondelinge Instructies, waardoor hun volgelingen gezamenlijk bekend stonden als Kagyüpa's.

Shangpa Kagyü-school

De Shangpa Kagyü-school werd gesticht door Khyungpo Naljor. Hij reisde westwaarts naar een plaats genaamd Shang, gelegen in het huidige Namling County, Tibet. Daar bouwde hij 108 kloosters, met het Zhangzhong Dorjeden-klooster als de meest prominente. Hierdoor werd hij geëerd als Lama Shangpa, en zijn traditie werd de Shangpa Kagyü-school genoemd.

In de loop der tijd bloeide Shangpa Kagyü, met Namling County als centrum. Na zeven generaties te zijn gepasseerd, splitste het zich uiteindelijk in twee takken. Een van zijn discipelen stichtte het Sangding-klooster bij het Yamdrok-meer. Opmerkelijk is dat het Sangding-klooster het enige klooster in Tibet werd waar de presiderende gereïncarneerde lama vrouwelijk is, terwijl de monniken mannelijk blijven.

Een andere beroemde meester was Thangtong Gyalpo, beroemd om het bouwen van ijzeren kettingbruggen door Tibet. Hij wordt beschouwd als de grondlegger van de Tibetaanse opera. De Tibetaanse naam voor Tibetaanse opera, Ache Lhamo, betekent letterlijk "zuster godin". Of deze connectie met vrouwen opzettelijk of toevallig was, blijft een mysterie.

Dagpo Kagyü

Dagpo Kagyü is de wortel van alle Kagyü-subscholen en wordt daarom de bron van Kagyü-geslachten genoemd. Het werd formeel opgericht door Gampopa, die Milarepa's tantrische praktijken integreerde met de Kadam-stadia van het pad, waardoor de Kagyü-traditie systematischer werd. Omdat Gampopa uit de Dakpo-regio kwam, stond hij bekend als Dakpo Lharjé (de arts uit Dakpo). Zijn werk - Het Juwelen Sieraad van Bevrijding werd een klassieker van de Kagyü. De vier belangrijkste Kagyü-scholen - Barom, Phagdru, Karma en Tsalpa - komen voort uit de vier meest vooraanstaande discipelen van Gampopa. Uit de Phagdru Kagyü ontwikkelden zich acht kleinere subscholen, waaronder de Drikung, Taklung en Drukpa Kagyü, enz., gezamenlijk bekend als Vier Grote en Acht Kleine.

Karma Kagyü

Het werd in 1147 gesticht door de 1e Karmapa, Düsum Khyenpa. Deze school was een pionier in het tulku-systeem in het Tibetaans Boeddhisme, met de eerste officieel erkende gereïncarneerde lama als de 2e Karmapa, Karma Pakshi. Het Tsurphu-klooster werd de zetel van deze lijn gedurende meer dan 800 jaar en beïnvloedde andere reïncarnatielijnen, waaronder die van de Dalai en Panchen Lama's. De Karma Kagyü-traditie heeft ook belangrijke centra voor de verspreiding in Nepal, Bhutan en andere plaatsen.

Tsalpa Kagyü

Gesticht door Zangyu Dragpa Darma Drag, die in 1175 het Tsalpa-klooster oprichtte. Deze school legde de nadruk op exoterische leringen en werd sterk beïnvloed door de Kadam-traditie. Tijdens de Yuan-dynastie werd het kortstondig een dominante macht in de Lhasa-regio, maar later daalde het door politieke strijd met de opkomende Phagdru Kagyü en werd uiteindelijk vervangen door de Gelug-school.

Barom Kagyü

Het werd in 1153 gesticht door Barompa Darma Wangchuk. Bekend om zijn focus op retraite in afzondering, trok het veel beoefenaars aan, maar later daalde het door interne conflicten.

Phagdru Kagyü

Gesticht door Phagmodrupa Dorje Gyalpo in 1157, met haar leringen gecentreerd in het Densatil-klooster. In de 14e eeuw wierp de Phagdru Kagyü de Sakya-heerschappij omver en vestigde het Phagdru-regime, dat Tibet bijna 260 jaar regeerde. Tot de 17e eeuw werd het vervangen door de Gelug-school. Een van haar acht subscholen, de Drukpa Kagyü, verspreidde zich in de 16e eeuw naar Bhutan, werd de staatsgodsdienst en vestigde een theocratisch systeem dat Bhutan tot op de dag van vandaag beïnvloedt. De andere zeven subscholen zijn Drikung, Taklung, Martsang, Shugseb, en Trophu, Yamzang en Yelpa Kagyü.

Leerstellingen

De leerstellingen van de Kagyü-school kunnen worden samengevat in drie aspecten: oorzaak, pad en resultaat.

Oorzaak (Fundament) – Boeddha-natuur: Alle voelende wezens bezitten inherent de Boeddha-natuur, de zuivere geest. Hoewel deze wordt verhuld door mentale bezoedelingen, kan hij door beoefening worden onthuld.

Pad (Praktijk) – Stadia van het Pad: Onder begeleiding van een meester beoefenen beoefenaars de Zes Perfecties (vrijgevigheid, moraliteit, geduld, energie, meditatie en wijsheid) naast tantrische praktijken zoals Mahāmudrā en Tummo (innerlijke hitte). Het primaire meditatieve systeem omvat de Vier Yogas: Eénpuntigheid, Niet-uitwerking, Eén-smaak, en Niet-meditatie, waarmee men geleidelijk de waarheid realiseert. Door deze progressieve stadia bereiken beoefenaars geleidelijk directe realisatie van de ultieme werkelijkheid.

Resultaat (Verwezenlijking) – Boeddhaschap Realisatie: Door beoefening elimineert men geleidelijk bezoedelende en cognitieve verduisteringen, en bereikt uiteindelijk de realisatie van Mahāmudrā. Dit resulteert in de Trikaya, de drie lichamen van Boeddhaschap—Dharmakaya (Waarheidslichaam), Sambhogakaya (Gelukzaligheidslichaam) en Nirmanakaya (fysiek lichaam)—en komt ten goede aan alle voelende wezens.

Topkloosters

Kagyü-kloosters zijn verspreid over Tibetaanse regio's, waarvan de bouw begon in 1121 toen Gampopa het Daklha Gampo-klooster stichtte. Naarmate de Kagyü-school zich ontwikkelde en vertakte in verschillende subscholen, nam het aantal kloosters aanzienlijk toe, verspreid over Tibet (ongeveer 200 kloosters), Qinghai (meer dan 100 kloosters), Sichuan (tientallen), Gansu en Yunnan. In termen van aantal staan Kagyü-kloosters op de derde plaats onder de Tibetaans-boeddhistische scholen. Beroemde Kagyü-kloosters zijn het Tsurphu-klooster, Densatil-klooster, Drigung Thil-klooster, Tsalpa-klooster, enz. De drie meest gerenommeerde Kagyü-kloosters in Tibet zijn:

Tsurphu-klooster

Gelegen in het Doilungdêqên District, Lhasa, werd het gesticht door de 1e Karmapa, Düsum Khyenpa. Het dient als het belangrijkste klooster van de Karma Kagyü-school en is historisch significant als de geboorteplaats van het Tibetaans-boeddhistische tulku (gereïncarneerde lama) systeem.

Drigung-klooster

Gelegen ten noordoosten van Lhasa in Maizhokunggar County, werd het gesticht door Jigten Sumgön. Het staat bekend om zijn strenge meditatieretraites, de Phowa (overdracht van bewustzijn) praktijk en zijn hemelbegraafplaats, waardoor het een van de belangrijkste Kagyü-retraitecentra is.

Palpung-klooster

Het Palpung-klooster ligt in Dege County, Garzê Tibetaanse Autonome Prefectuur, Sichuan. Het werd in 1727 gesticht door de 8e Tai Situpa "Situ Panchen" en is een belangrijk klooster van de Karma Kagyü-school. Bekend om zijn prachtige fresco's en sterke boeddhistische geleerdentraditie, wordt het vaak het Kleine Samye-klooster van Kham genoemd. Tegenwoordig blijft het een belangrijk centrum voor Tibetaans-boeddhistische beoefening en culturele overdracht.

Conclusie

De Kagyü-school neemt een belangrijke plaats in binnen het Tibetaans Boeddhisme, bekend om haar nadruk op meditatiebeoefening en mondelinge overdracht. Het heeft vele vertakkingen, waarbij de Dakpo Kagyü de meest invloedrijke is, die zich verder ontwikkelde tot de Vier Grote en Acht Kleine subscholen. Opvallend is dat de Karma Kagyü de eerste was die het Tibetaans-boeddhistische reïncarnatiesysteem oprichtte, wat een blijvende impact had. Hoewel sommige takken, zoals de Shangpa Kagyü, zijn afgenomen, blijft de Kagyü-traditie een essentieel onderdeel van het Tibetaans Boeddhisme, en vormt het de praktijken, religieuze cultuur en historische ontwikkeling ervan.