Losar - Tibetaans Nieuwjaar

Tibetanen noemen het Tibetaanse Nieuwjaar 'Losar'. Losar is geen enkel woord in de Tibetaanse taal. Eigenlijk bestaat het uit twee Tibetaanse woorden: 'Lo' betekent jaar, en 'Sar' betekent nieuw. Losar wordt berekend op basis van de Tibetaanse kalender. Het begint op de 1e van de eerste maand van de Tibetaanse maankalender en duurt vijftien dagen. In 2027 valt Losar op 7 februari.

Losar is het belangrijkste traditionele feest van het jaar en het is ook het eerste Tibetaanse feest. In die tijd komt elke Tibetaanse familie samen om allerlei activiteiten te houden om de komst van het Nieuwe Jaar te vieren, wat heel levendig is. Omdat de lokale bevolking in het Tibetaans boeddhisme gelooft,  zijn veel gebruiken van Tibetaans Losar gerelateerd aan het Tibetaans boeddhisme en is het feest doordrongen van een sterke religieuze sfeer.

Losar wordt meestal gehouden in februari en maart, wanneer Tibet gewoonlijk gesloten is voor buitenlanders. Internationale reizigers hebben dus weinig kans om zo'n groot feest met eigen ogen te zien. Je kunt er echter meer over leren uit dit artikel en je het levendige tafereel voorstellen.

• Chinese naam: 藏历年
• Tibetaanse naam: Losar
• Tijd: 1 tot en met 15 januari in de Tibetaanse kalender
• Regio: Lhasa, Tibet
• Oorsprong: Offers brengen
• Betekenis: Bidden voor een goede oogst in het komende jaar

Wanneer wordt Losar gevierd?

Alle Tibetaanse feesten zijn gebaseerd op de Tibetaanse kalender, en Losar dus ook. Dit feest begint vanaf medio december in de Tibetaanse kalender tot de 15e dag van de eerste maanmaand. De voorbereidingsperiode is het voorbereidingsproces. Vanaf de eerste dag van de eerste maanmaand tot de vijftiende dag van de eerste maanmaand is de feestperiode.

En het is bijna hetzelfde als het Chinese Nieuwjaar, medio februari van de zonnekalender. De Tibetaanse kalender telt 12 of 13 maanmaanden. Dus kan het Tibetaanse Losar samenvallen met het Chinese Nieuwjaar, een dag later, of een maand later, enz.

Historische oorsprong van Losar

Teruggaand naar de oudheid, toen er nog geen Tibetaans boeddhisme was, werd Tibet beheerst door de oorspronkelijke religie, Bön. De oude mensen vierden een groot feest in de winter. Ze baden om bescherming van godheden. Na verloop van tijd werd dit evenement overgenomen door het Tibetaans boeddhisme en werd het een jaarlijks feest. In de 13e eeuw, tijdens de heerschappij van de Sakya-dynastie, werd 1 januari vastgesteld als het
begin van het nieuwe jaar, wat het Nieuwjaar van de Koning betekent. Vanaf dat moment is Losar officieel een belangrijk traditioneel feest in Tibet geworden en dat is tot op de dag van vandaag zo gebleven.

Volksactiviteiten van Losar

Zoals alle nieuwjaarsvieringen in de wereld is het Losar-feest ook een blijde tijd om bij familie te zijn om afscheid te nemen van het oude jaar en het nieuwe te verwelkomen. Bovendien is bijna elke Tibetaan, als minderheidsvolk, een goede zanger of danser. Trouw aan hun eigen aard gebruiken Tibetanen graag zingen en dansen om hun emoties te uiten. Dus als je toevallig tijdens deze periode naar Tibet reist, worden je oren overal verwend met feestelijke muziek.

Het grootste verschil tussen Losar en het Chinese Nieuwjaar is het aanhoudende gezang, omdat Tibet een religieuze plek is waar bijna alle mensen geloven in het Tibetaans boeddhisme. Tibetanen geloven dat boze demonen overal aanwezig zijn. Dus is er op het Losar-feest een zeer belangrijke activiteit om het kwaad te verdrijven. Ze kleden zich in hun volksklederdracht, zingen boeddhistische geschriften en dragen fakkels door de straten. Ze verdrijven het kwaad terwijl ze bidden voor geluk en zegeningen voor het komende nieuwe jaar.

Naast de bovenstaande activiteiten is er nog een interessante: het antimasker. Bijvoorbeeld de hertendans, of het grappige gevecht tussen de koning en zijn onderdanen, kan mensen hardop laten lachen.

In één woord, het Losar-feest is een viering vol muziek, dans en vreugde.

Voorbereiding van Losar

De voorbereidingen voor Losar, het Tibetaanse Nieuwjaar, beginnen medio december van het voorgaande jaar. Elke familie bereidt offers van tsampa (geroosterd gerstemeel), gefrituurde tarwekorrels, ghee en hooglandgerst om op het huisaltaar te plaatsen. Ze weken ook een kom gerstzaden in water, zodat ze tegen het Nieuwjaar uitlopen tot zaailingen van twee of drie centimeter. Deze offers worden in het midden van het altaar geplaatst als gebeden voor een goede oogst en voorspoed in het komende jaar.

Tibetanen maken het huis grondig schoon om ervoor te zorgen dat alles in huis schoon genoeg is, vooral de keuken. Het betekent het wegvegen van het vuil of het ongeluk van het oude jaar en klaar zijn om het nieuwe jaar te verwelkomen. Tibetanen beschouwen de keuken als het belangrijkste deel van het huis, omdat daar het eten wordt bereid. Dus besteden ze er bij het schoonmaken bijzondere aandacht aan, en zelfs de schoorsteen wordt stofvrij geveegd.

Hoe wordt Losar gevierd?

Er zijn in totaal drie dagen om het Losar-feest te vieren. Dus, wat doen de Tibetanen?

Oudejaarsavond

Op oudejaarsavond zijn de leukste rituelen het eten van 'Gutu'-noedels en het uitvoeren van duiveluitdrijvingsrituelen om Losar te verwelkomen.

Gutu is een deegbal, waarvan de buitenkant is gemaakt van hooglandgerstmeel en de vulling van alles kan zijn, zoals rijst, zout, chilipepers, wol of kolen. Wees niet verbaasd over de vulling. Ze hebben betekenissen. De deegballen worden uitgedeeld nadat ze gekookt zijn. Als iemand rijst of zout in de bal aantreft, is dat een goed teken voor geluk in de nabije toekomst. Dit is zowel een vorm van waarzeggerij als amusement, wat de hele familie blij maakt.

Na het Gutu-banket is er een duiveluitdrijvingsritueel. De man des huizes steekt de fakkel aan en draait door elke hoek van het huis, roepend 'Eruit, eruit...' en gooit dan de fakkel en het voorbereide spookvoedsel op de kruising om de teleurstellingen en het ongeluk van het jaar te verdrijven.

Losar Dag 1

Op de eerste dag van Losar is er een 'watergreep'. De huisvrouw moet de eerste emmer water van het Nieuwe Jaar terughalen. Volgens de Tibetaanse traditie is de eerste emmer water op de eerste dag van de Tibetaanse kalender 'gouden water', en de tweede emmer water wordt 'zilverwater' genoemd, wat geluk, fortuin en rijkdom aangeeft. Wanneer de zon opkomt, hebben de mensen in klederdracht verschillende feestelijke gerechten gegeten in volgorde van leeftijd. Op dat moment gaan buren bij elkaar langs met 'Chema' om de ander te zegenen, hooglandgerstewijn te respecteren en de lang gekoesterde 'Tashi Del Pin Songcuo' en 'Emma Padragong Kangsang' op te zeggen, die voorspoed, gezondheid, geluk en harmonie vertegenwoordigen. Daarna komt de hele familie achter gesloten deuren samen. Op de eerste dag van het Nieuwe Jaar bezoeken veel boeren en herders die in het boeddhisme geloven ook de Jokhang-tempel in Lhasa om te bidden voor vrede en gezondheid in het Nieuwe Jaar.

Losar Dag 2

Vanaf de tweede dag van Losar beginnen vrienden en familieleden elkaar te bezoeken voor nieuwjaarswensen, wat drie tot vijf dagen duurde. Zodra de gast en de gastheer elkaar ontmoeten, zegenen ze elkaar met 'Tashi Delek' en geven elkaar een khata, en de gastheer vraagt de gast om binnen te komen en te gaan zitten. Op dat moment brengt de gastheer 'Chema', en de gast neemt een klein beetje van de hooglandgerst en tsampa in Chema en strooit het in de lucht, biddend tot hemel, aarde en goden, enz., en neemt dan nog een klein beetje in de mond. Vervolgens brengt de gastheer hooglandgerstewijn en wijnkommen en nodigt de gasten uit om te drinken. Om respect voor de gastheer te tonen, moeten gasten de derde keer hun glas leegdrinken. Als je het niet op kunt, zal de gastvrije gastheer familieleden en vrienden vragen om te zingen om je aan te moedigen te drinken. Na het zingen van de toast moeten de gasten het glas wijn leegdrinken. Tijdens het Tibetaanse Nieuwjaar zie je op het plein of op het open gras ook vaak Tibetaanse mannen en vrouwen in klederdracht in een kring dansen: de Guozhuang en Xianzi, om het Nieuw Jaar te vieren.

Losar Dag 3

Op de derde dag van Losar wordt het in het Tibetaans 'Yosei' genoemd, wat betekent offers en gebeden brengen op hoge plaatsen. Mensen uit Lhasa gaan naar het dakbalkon om wierook te branden en nieuwe gebedsvlaggen op een hoek van het dak te plaatsen. De buren wisselen opnieuw hun zegeningen uit, respecteren elkaar met Chema en gerstewijn, zingen en dansen samen op het dakbalkon of in de binnenplaats. Veel mensen reizen ook in groepen naar de voorkant van de Jokhang-tempel en de Baoping-berg in het oosten en de Yaowang-berg in het westen om wierook te branden, gebedsvlaggen te plaatsen en te bidden om zegeningen.

Na de 3-daagse viering wordt het Tibetaanse Losar nog gevierd tot de vijftiende van de eerste maand van de Tibetaanse kalender.

Data van het Tibetaanse Nieuwjaar (2020–2027)