Tihar in Nepal

Tihar, ook wel bekend als Diwali of Deepawali of het feest der lichten, is een feest dat gevierd wordt door hindoeïsme, jaïnisme en sikhisme, waarbij duisternis met licht wordt verdreven en het kwaad met het goede wordt overwonnen. Later wordt het ook beschouwd als een viering van "innerlijk licht," en sommige boeddhisten vieren dit festival ook.

Tihar wordt vijf dagen lang gevierd, vanaf 15 augustus in de Nepalese kalender (eind oktober of begin november in de Gregoriaanse kalender) elk jaar, dat is de 15e volle maan dag in de achtste maand van de hindoeïstische kalender.

In Nepal staat Tihar hoog aangeschreven, alleen minder belangrijk dan Dashain. Het staat ook bekend als het mooiste festival. In sommige delen van India heeft het Dashain zelfs vervangen als het grootste festival. De Nepalese Tihar valt op 6 november en duurt tot 10 november 2026.

Enkele Legendes over Tihar - Diwali in Nepal

Tihar is afgeleid van de Sanskriet woorden Deepa en Avail, wat letterlijk "licht in rijen" betekent. Het is gerelateerd aan verschillende hindoeïstische mythen. Deze mythen vertellen allemaal het verhaal van rechtvaardigheid over onrecht en licht over duisternis.

Een van de mythen vertelt dat de hindoeïstische god Krishna de Narakasura doodde, een mythische Asura koning, die de wereld wilde vernietigen. In Noord-India aanbidden hindoes de god Krishna, die leeft op de heilige berg Gfadhana en wordt beschouwd als de achtste avatar van Vishnu, een van de belangrijkste hindoeïstische goden. Deze mythe heeft een diepe religieuze betekenis voor de volgelingen van Vishnu.

Terwijl het meest bekende verhaal voor Indiërs in de Zuidelijke regio is het herdenken van de terugkeer van de god Rama na 14 jaar weg van zijn thuisstad, waarin hij de demonenkoning Ravana versloeg en uiteindelijk terugkeerde naar Ayodhya, de oudste stad van India. Om dit te vieren, staken de mensen duizenden aarden lampen aan.

Zoals de Brahman beschreef:  "deze stad hield een grootse en vreugdevolle viering voor de terugkeer van de koning. De schijnende lichten symboliseren hoe schitterend het heroïsche beeld van de koning is. En de naam van het festival benadrukt de vreugde van de mensen."

Dit festival is ook van groot belang voor sikhs en jaïn in India. Voor sikhs is Tihar om de bevrijding te vieren van hun spirituele leider, Guru Gobind Singh, uit gevangenschap door de Mughal Keizer Shah Jahan van India. Voor jaïn is het een festival ter herdenking van de stichter van het jaïnisme, Mahavira. Hij werd na zijn dood in het Westelijke Paradijs geboren.

Tihar Vieringen

Er is geen formele ceremonie voor Tihar, vergelijkbaar met Kerst- en Nieuwjaarsvieringen elders in de wereld.

Aan de vooravond van het festival koopt de man goud- of zilveren sieraden voor zijn vrouw.

Nadat het festival begint, om respect te tonen aan de goden, zullen mensen hun huis schoonmaken en opnieuw verven. Ze zullen hun kamers uitgebreid versieren en een dromerige sfeer creëren met olielampen of elektrische lantaarns om de goden te behagen, hulde te brengen aan het leven, de oogst te vieren en te bidden voor een welvarende en heldere toekomst. In het bijzonder versieren ze de poort van hun huis, bedrijf en winkel door er trossen goudsbloemen aan te hangen.

Tijdens het festival trekken de meeste Nepalese families nieuwe kleren aan en doen ze sieraden om, wat hun wens symboliseert om een ​​nieuw leven te beginnen. Ze komen samen, zingen Tihar-liedjes en wisselen feestsnoepjes genaamd "Buffy", gedroogd fruit en cadeaus uit.

’s Nachts verlichten elk huis en elke winkel met verschillende lampen en vullen de lucht met vuurwerk.

Bedrijven zijn tijdelijk gesloten, maar de beurs houdt een speciale transactie van een uur per dag om speciale eer te betuigen aan hun godin Lakshmi, de godin van rijkdom en geluk. In winkels wordt het oude kasboek vervangen door een nieuwe.

Een van de meest plechtige ceremonies is wanneer mensen tijdens het festival een prachtige mandala voor hun huis tekenen. Op de kruispunten van de Tamil-buurt in de hoofdstad, waar toeristen geconcentreerd zijn, is er een enorme mandala speciaal gepresenteerd aan vrienden van over de hele wereld.

De hoogtijdagen van dit festival is om te baden in de heilige rivier om lichaam en geest te zuiveren. Kinderen moeten het vuil van hun lichaam afwassen en hun ziel zuiveren in de rivier.

Tihar - het Lichtjesfeest

Tihar is het meest schitterende en mooiste Nepalese festival. Maar het hoogtepunt van de viering komt wanneer de zon ondergaat. Hoewel de stroomvoorziening vaak ontoereikend is, zal de Kathmandu-vallei tijdens Diwali de hele nacht helder zijn, en er zal een mooier nachtelijk tafereel zijn dan in veel kosmopolitische steden.

Hindoes hebben ook de traditie om tijdens het festival cadeaus te geven. De koperen kandelaar met een kaars met een metalen omhulsel is een populair cadeau voor mensen. Natuurlijk is de meest populaire de Indiase godin Ganesha. In het Tihar-festival speelt snoep een integrale rol. Families en vrienden presenteren elkaar kleurrijke kokossnoepjes "Buffy" om hun zegeningen te uiten.

Tijdens Tihar zie je waarschijnlijk wat ondeugende apen. Mensen die deze apen om onbekende redenen zien, zullen ze zeker beschouwen als speciale acrobatische acteurs in de viering.  In werkelijkheid zijn ze dat niet. Hindoes respecteren en aanbidden apen als goden.

Er is een toespeling. Er wordt gezegd dat de hindoeïstische God Rama tijdens het spirituele oefenproces door het kwaad werd opgezet en 14 jaar lang in de meedogenloze jungle werd verbannen. Later, met de hulp van vele apengoden, versloeg Rama uiteindelijk het kwaad en keerde terug naar de mensen die van hem hielden. Sindsdien beschouwen hindoes de apen die Rama hebben geholpen als goden.

Tihar symboliseert het licht van de menselijkheid over duisternis. Daarom wordt het ook beschouwd als een van de meest vriendelijke en plezierige vieringen in het hindoeïsme. Zelfs de grens van Noord-India bij Pakistan is gevuld met vriendelijkheid. De grenswachten aan beide zijden zijn zelden ongewapend, schudden elkaar de hand en omhelzen elkaar en wisselen desserts uit.

Of ze nu in Nepal, India of Pakistan zijn, of zelfs in Dubai, aanbidders verzamelen zich in een lange rij voor de hindoeïstische tempels, steken lampen aan, wisselen cadeaus uit en tonen vuurwerk. Zelfs als je geen hindoeïstische gelovige bent, doe je mee aan deze viering met een open geest.

Dit festival wordt beschouwd als het festival om de godin van rijkdom en geluk te verwelkomen, de gunstige godin Lakshmi. Elk huishouden zal kaarsen en olielampen aansteken, wachtend op de komst van de godin.

Gebruiken van Tihar

Tihar wordt beschouwd als het mooiste festival van Nepal. In de traditionele Nepalese cultuur is het 5-daagse festival echter eigenlijk gerelateerd aan de dood. Op elke dag van het Tihar-festival aanbidden mensen een soort dier dat de dood symboliseert.

Kaag Tihar – Dag 1

De eerste dag van Tihar heet Kaag (kraai) Tihar. Kraaien worden vandaag voornamelijk aanbeden. In het hindoeïsme wordt aangenomen dat kraaien de boodschappers zijn van de doodgod Yama, die de doden naar de onderwereld zullen leiden. De kraaien zijn het hele jaar druk geweest, en alleen deze dag kunnen ze rusten.

Mensen geloven dat het aanbieden van voedsel aan kraaien op deze dag hun huizen beschermt tegen negatieve energie en slechte voortekenen. In de vroege ochtend van die dag steken mensen oliekoorden en wierookkaarsen aan in de binnenplaats en het interieur, doen de gekookte rijst op de bladeren en laten het voor de deur achter om de kraaien te voeren. Hier symboliseren kraaien het hiernamaals van mensen. Hoe meer kraaien zich verzamelen om rijst te eten, hoe welvarender het hiernamaals van de mensen. Anders rapporteren ze slecht nieuws en maken ze mensen ongemakkelijk voor het komende jaar.

Kukur Tihar  - Dag 2

De tweede dag heet Kukur (hond) Tihar. Honden worden op deze dag door mensen vereerd. In het hindoeïstische concept wordt gezegd dat honden de poortwachters van de onderwereld zijn. En deze honden kunnen de zielen van overleden mensen over de rivier van de dood leiden, waardoor hun zielen naar de hemel worden gebracht. Honden vertegenwoordigen ook iemands vorige leven en ze kunnen voorkomen dat kwade dingen de ziel van de overledene lastigvallen.

Op Kukur Tihar  genieten honden het hoogste respect. Mensen markeren honden met een rode stip "tika", een symbool van zegen, doen goudsbloemkransen om honden en bereiden een hartige maaltijd voor de honden om te bidden voor gemak wanneer ze de poortwachters van de onderwereld ontmoeten.

Gai Tihar en Lakshmi Puja - Dag 3

De derde dag heet Gai (koe) Tihar. De koe is de legendarische “berg” van de rijkdomsgodin Lakshmi en wordt daarom ook geassocieerd met voorspoed.  Mensen houden vieringen voor de koe en haar gunstige godin, Lakshmi. De meest typische versiering is de mandala met minerale pigmenten, bloemen en olielampen als belangrijkste materialen.

De koe is een van de heiligste dieren in het hindoeïsme. Nadat mensen zijn gestorven, moeten hun zielen de Styx-rivier oversteken, die doordrenkt is met treurende geesten, kwaden en andere soorten ongelukkige dingen, om de onderwereld te bereiken en wedergeboren te worden. Alleen door een heilige draad aan de staart van de heilige koe te binden, kunnen ze succesvol de rivier oversteken.

Op Gai Tihar tonen mensen hun dankbaarheid aan de koeien door ze te aanbidden met tika's en kransen, de hoorns in zilver en goud te schilderen en heilige draden aan de ossenstaart te binden. Deze dag wordt ook wel Deepawali genoemd, de belangrijkste dag van Tihar. Die nacht zal de godin van rijkdom en geluk, Lakshmi, naar de wereld komen om die mensen te bezoeken die haar verwelkomen met licht. Er is een verhaal over de oorsprong van de ceremonie.

De legende vertelt dat de godin Lakshmi een jaar naar de wereld kwam. Ze kwam op een plek en merkte dat het donker was. Er brandde maar een klein olielampje bij de deur van een huishouden en er was een kleine voetafdruk getekend met rijstmeel op de grond. Lakshmi liep langs de voetafdrukken naar dit gezin en toen werd dit gezin schatrijk. Nadat mensen wisten wat er gebeurd was, volgden ze het voorbeeld van dit gezin. Op de dag dat de godin neerdaalt, maken elk gezin hun huis en deuropening schoon, steken de olielampen aan, versieren hun deuren met kransen van goudsbloemen en wachten op de komst van de godin.

Govardhan Puja, Goru Puja en Mah Puja - Dag 4

De vierde dag van Tihar heet Puja, waar de os wordt aanbeden en gevierd. Het zou de legendarische berg van de doodgod Yama zijn.

Voordat hij de reïncarnatie ingaat, zal Yama de overledene beoordelen op zijn vorige leven, zijn goed en kwaad eerlijk afwegen en een beslissing nemen over het hiërarchisch niveau in zijn hiernamaals.

Het hindoeïsme is verdeeld in vier kasten: Brahman, Kshatriya, Vaisha en Sudra. De eerste drie behoren tot de gereïncarneerde rassen die als mens de cyclus van wedergeboorte kunnen ingaan, en ze moeten op een bepaalde leeftijd de heilige draad vastbinden. De heilige draad moet persoonlijk worden gedragen en elk jaar worden vervangen.

Vandaag is ook het Nieuwjaar van de Newari, de oorspronkelijke bewoners van de Kathmandu-vallei.

De Newari's worden vandaag herenigd. Familieleden zitten op het dak of op de grond en de vader, als ouder, tekent twee zegenpatronen, een om het gezin te beschermen en de andere om aan de doodsgod op te dragen. Dan houden mensen familiebanketten en genieten van voedsel dat geluk en voorspoed symboliseert, zoals desserts, eieren, gebakken vis, enz., en drinken wat zelfgebrouwen rijstwijn.

Na het feest bidden de familieleden om de beurt tot de doodsgod en geven elkaar dan cadeaus, meestal lantaarns, hoge hoeden, noten, munten, snacks en bloemen.

Bhai Tika - Dag 5

De vijfde en laatste dag van Tihar heet Bhai Tika. Op deze dag gaan de broers in het gezin naar de woning van hun zus om een ​​veelheid aan kleuren van "tika" en kransen te ontvangen, evenals zegeningen om de band tussen broers en zussen te versterken. De zussen zetten een zevenkleurige tika op het voorhoofd van hun broer. En dan volgen de broers hetzelfde ritueel om Tika op hun zussen te zetten en geven ze wat geld als tegenprestatie.

Degenen die geen zus hebben of van wie de zussen niet in de buurt zijn, kunnen de zussen van de buren vragen om zegeningen te geven. Degenen die geen broers of zussen hebben, kunnen naar het Queen's Pool in het centrum van Kathmandu gaan, waar ze aanbidden en zegeningen ontvangen.

In de mythologie eiste Yama het leven van een man wiens levensduur was verstreken. De zus van de man bad tot Yama, "Sta me alsjeblieft toe om mijn broer een tika te geven om hem uit te zwaaien." Toen begon ze zich voor te bereiden op de ceremonie, vulde de lamp met yakboter, besprenkelde het altaar met ghee en offerde walnoten en goudsbloemen op het altaar. Yama was diep geraakt door haar warme behandeling en gaf haar een wens. De vrouw bedankte hem en zei, "Ik smeek u om mijn broer niet weg te nemen totdat de olievlekken droog zijn, de noten zijn geweekt en de goudsbloemen zijn verwelkt." Toen Yama dit hoorde, had hij geen andere keuze dan weg te gaan, omdat ghee nooit droog wordt, noten nooit weken en goudsbloemen nooit verwelken.

Dit verhaal vertelt ons dat, zelfs in de diepe onderwereld, de kracht van de banden tussen familieleden de Koning van de Doden kan bewegen, en de bliksem verlicht de weg naar huis na de dood.

De Tijdschema van het Tihar Festival

Laatste Woorden

Naast het tafereel van het welvarende licht, is de vijfdaagse Tihar eigenlijk als iemands spirituele reis.

We zullen uiteindelijk op een noodlottige reis alleen vertrekken, met kraaien die de weg wijzen, honden die wachten bij de poort van de onderwereld, de boze rivier Styx oversteken met de hulp van koeien en naar Yama gaan voor een oordeel.

Maar zelfs onder de blik van de goden, waar een mens echt op kan vertrouwen is de hartlamp die wordt aangestoken door zijn eigen natuur, die de weg naar huis zal verlichten en wordt bevrijd met de hulp van familieleden.