ซัมปา - อาหารทิเบต

ซัมปา (หรือ ซัมบา) เป็นหนึ่งในอาหารหลักดั้งเดิมของชาวทิเบตที่เป็นชาวปศุสัตว์ 'ซัมปา' เป็นการถอดเสียงภาษาทิเบตของแป้งคั่ว ซึ่งทำจากข้าวบาร์เลย์ที่ปลูกบนที่สูง จึงเก็บรักษาและพกพาได้ง่าย ชาวปศุสัตว์มักแขวนกระเป๋าไว้ที่เอวเพื่อใส่ซัมปาเมื่อออกเดินทาง และเมื่อหิวก็จะหยิบออกมาหนึ่งกำมือรับประทานคู่กับชาเนย นอกจากนี้ ซัมปายังอุดมไปด้วยสารอาหารและให้พลังงานสูง เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการต้านทานความหนาวเย็นและบรรเทาความหิว ดังนั้น ซัมปาจึงเป็นอาหารโปรดของชาวทิเบตมาช้านาน สำหรับนักท่องเที่ยวแล้ว นี่คืออาหารพิเศษที่ควรลิ้มลองเมื่อเดินทางมายังทิเบต

วิธีทำซัมปาแบบทิเบต

เมื่อพูดถึงซัมปา ก่อนอื่นควรรู้จักข้าวบาร์เลย์ที่ปลูกบนที่สูงเสียก่อน เพราะนี่คือวัตถุดิบหลักในการทำซัมปา ข้าวบาร์เลย์ปลูกกันอย่างแพร่หลายในหลายพื้นที่ของทิเบต เมื่อข้าวบาร์เลย์สุกงอม จะถูกตากให้แห้งและนำไปคั่ว จากนั้นรวมกับรำข้าว บดให้เป็นแป้งละเอียด แล้วเราก็จะได้ซัมบา กระบวนการนี้ค่อนข้างน่าสนใจ

ขั้นตอนที่ 1: ใส่เนยขาว (กิ) ลงในชาม แล้วเทชาร้อนลงไป ทำไมต้องใช้น้ำร้อน? น้ำร้อนจะช่วยให้เนยขาวที่แข็งตัวละลายได้ง่ายกว่ามาก หากคุณเป็นนักท่องเที่ยวที่กำลังจะทำซัมปาครั้งแรก จำไว้ว่าปริมาณน้ำไม่ควรเกินครึ่งชาม มิฉะนั้นจะคนยาก

ขั้นตอนที่ 2: ใส่แป้งข้าวบาร์เลย์ลงในชา ควบคุมปริมาณแป้งอย่างไร? อย่าใส่ทีละมากเกินไป คุณสามารถเติมเพิ่มได้ในขณะที่ใช้มือคลุกเคล้า คล้ายกับการนวดแป้งโดว์นั่นเอง

ขั้นตอนที่ 3: คนด้วยมือ เมื่อคน ให้ใช้นิ้วกลางค่อยๆ ผสมแป้งที่ก้นชามเบาๆ เพื่อป้องกันไม่ให้ชาหกออกมา พร้อมกับหมุนชามและใช้นิ้วที่อยู่ใกล้ขอบชามกดแป้งลงในชา หลังจากกดแล้ว คุณสามารถใช้นิ้วชี้ นิ้วกลาง นิ้วนาง และนิ้วก้อยกดลงไปที่ขอบชามเรียงกันเพื่อนวดและคลุกเคล้า เมื่อแป้งข้าวบาร์เลย์ ชา และเนยขาวผสมกันเกือบหมดแล้ว ให้ใช้มือข้างหนึ่งนวดให้กลายเป็นก้อนแป้งกลมๆ เพื่อรับประทานได้เลย

ซัมปารสชาติเป็นอย่างไร?

มันมีหลายรสชาติ เช่น ซัมปาแห้งที่ทำโดยนวดกับชาอย่างเดียว ซัมบาที่นวดกับชาเนย ซัมปาที่ใส่กากนมแต่ไม่มีเนยขาว และบางแบบก็ใส่ทั้งเนยขาว กากนม และน้ำตาล

อันที่จริง รสชาติของซัมปาที่ขายให้นักท่องเที่ยวในปัจจุบันได้รับการปรับปรุงให้ดีขึ้นมาก ส่วนใหญ่ทำด้วยเนยขาว กากนม และน้ำตาล ดังนั้นรสชาติจึงเป็นที่ยอมรับของคนจำนวนมาก กลิ่นหอมอันละเมียดของแป้งข้าวบาร์เลย์คั่ว ผสมกับเนยขาวและชานม ทำให้มีกลิ่นหอมนมด้วย ร้านอาหารส่วนใหญ่ในทิเบตมีอาหารชนิดนี้ คุณอาจลองชิมดู ไม่อย่างนั้นจะนับว่าได้มาเยือนทิเบตแล้วได้อย่างไร?

ประเพณีปีใหม่ทิเบตเกี่ยวกับซัมปา

ทุกๆ ปีใหม่ทิเบต (โลซาร์) ทุกครัวเรือนจะวางภาชนะไม้ที่เป็นตัวแทนของมงคลที่เรียกว่า "เชมา" ไว้ในบ้าน ภายในบรรจุซัมปาและเมล็ดข้าวสาลีทอดแยกกัน และภาชนะจะประดับด้วยรวงข้าวบาร์เลย์ที่สวยงาม รวงดอกไม้สีแดง รวมถึงประติมากรรมเนยหลากสีสันมีชีวิตชีวา ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์และโชคดี

เมื่อญาติมิตรมาเยี่ยมเยียนเพื่ออวยพรปีใหม่ เจ้าบ้านจะนำ "เชมา" ออกมา และแขกจะหยิบซัมปาขึ้นมาหนึ่งกำมือ แล้วโปรยขึ้นไปในอากาศสามครั้ง จากนั้นจึงใส่เข้าไปในปากเล็กน้อย พร้อมกล่าวคำอวยพร "ตาชิเดเลก" เพื่อแสดงความปรารถนาดี

ชาเนย

ซัมบาเป็นอาหารทิเบตที่ค่อนข้างแห้ง หากรับประทานโดยไม่มีชาร่วมด้วยจะกลืนลำบากจริงๆ ดังนั้น ชาวทิเบตที่มีวัฒนธรรมการดื่มชาอย่างเข้มข้นจึงมีการจับคู่ที่ลงตัวระหว่างซัมปากับชา ในนั้น ชาเนยคือคู่หูที่ดีที่สุดสำหรับซัมปา

ชาเนยเป็นเครื่องดื่มพิเศษของทิเบต ผลิตจากเนยและชาเข้มข้น ใส่เนยขาวในปริมาณที่เหมาะสมลงในถังไม้พิเศษ เติมเกลือ แล้วจึงเทชาแก่ที่ชงไว้ลงไปและตีด้วยไม้ด้ามยาว (ปัจจุบันส่วนใหญ่ใช้เครื่องแทน) เพื่อให้เนยและชาผสมเป็นอิมัลชัน รสชาติเค็ม หอม และหวาน มันสามารถทำให้ร่างกายอบอุ่นต้านความหนาวเย็นและเสริมโภชนาการได้

ว่ากันว่าชาเนยสามารถบรรเทาอาการแพ้ที่สูงได้ หากเป็นไปได้ คุณอาจดื่มบ้างเมื่อมาถึงทิเบต ราคาชาเนยอยู่ที่ 8-10 หยวนต่อหม้อ

หากวันหนึ่งคุณมีโอกาสไปเยี่ยมบ้านครอบครัวชาวทิเบต เจ้าบ้านจะนำชาเนยหอมกรุ่นและซัมปามาเสิร์ฟคุณด้วยสองมืออย่างแน่นอน

สรุป

ซัมปาไม่ใช่แค่อาหารหลักในทิเบต แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของอัตลักษณ์และวิถีชีวิตชาวทิเบต ตั้งแต่มื้ออาหารประจำวันบนที่ราบสูง ไปจนถึงเครื่องบูชาในช่วงเทศกาลโลซาร์ ซัมปาเชื่อมโยงผู้คนกับผืนดิน ความเชื่อ และประเพณีของพวกเขา เมื่อจับคู่กับชาเนยอุ่นๆ หนึ่งชาม มันสะท้อนให้เห็นถึงความกลมกลืนที่เรียบง่ายแต่ลึกซึ้งระหว่างการบำรุงเลี้ยงและวัฒนธรรม สำหรับนักเดินทาง การได้ลิ้มลองซัมปาไม่เพียงเกี่ยวกับรสชาติ แต่ยังเกี่ยวกับการได้สัมผัสแก่นแท้ของความมีน้ำใจและการใช้ชีวิตบนหลังคาโลกของชาวทิเบตอีกด้วย