Tibetaanse Yaks
De Tibetaanse yak is een symbool van de traditionele Tibetaanse levensstijl. De reden waarom Tibetanen yaks "schatten" noemen, is dat de yaks in de traditionele Tibetaanse samenleving de basisvoorziening voor het overleven van mensen leveren. Het zit vol met schatten, en elke schat wordt onbaatzuchtig aan de mensheid geschonken. Zijn gaven komen de mensen op het Tibetaanse Hoogland ten goede op het gebied van kleding, voedsel, onderdak, vervoer, maar ook voor brandstof, landbouw, medische behandeling, recreatie, enzovoort. Je kunt wel zeggen dat yaks bijdroegen aan alles, van geboorte tot dood. Als de intieme metgezellen van de Tibetanen noemen de herders de yak 'Noor', wat 'rijkdom' of 'schat' betekent.
Wat is een Tibetaanse Yak?
De Tibetaanse yak leeft voornamelijk op het Tibetaanse Hoogland en was vroeger de belangrijkste veesoort van de herders. De belangrijkste kenmerken zijn een groot hoofd, een breed voorhoofd, dikke horens en lang haar. In Tibetaanse gebieden staan yaks bekend als "boten van het hoogland" en worden ze door Tibetanen als een totem vereerd. Het is niet alleen een onmisbare partner op het hoogland, maar ook de beschermer van de clans in Tibetaanse mythen en legendes. Yaks leven in de alpiene gebieden op een hoogte van 3000 tot 5000 meter en kunnen de strenge kou van min 30°C tot 40°C weerstaan. In de sneeuwstorm ziet de yak er moedig en krachtig uit, machtig en standvastig. Ongetwijfeld is de yak een symbool van de sterkste levenskracht op het hoogland. Het is ook een uniek cultureel icoon van de Tibetanen geworden.
Betekenis van Yaks in Tibet
Leven in alpiene gebieden, kou weerstaan en voedsel leveren zijn de basisbehoeften om te overleven. Voor het nomadische Tibetaanse volk op de graslanden fungeert de yak als een tussenpersoon tussen mens en natuur, zodat mensen geen directe relatie hebben met land en planten.
Kleding: Het zachte en gladde Tibetaanse yakhaar kan, in combinatie met fijne wol, worden gebruikt om hoogwaardige wollen stoffen en pulu te weven na het wassen en spinnen. De Tibetaanse herders kunnen de yak haren met de hand twijnen en er prachtige dekens en mantels van weven, en wintertenten en voedselbewaarzakken naaien, die koudbestendig, vochtbestendig en duurzaam zijn. Tijdens het grazen op een regenachtige of sneeuwachtige dag kunnen herders een mantel van yakhaar dragen, die warm en comfortabel is zonder water te laten druppelen. De koeienhuid is verwerkt en heeft een rode en paarse kleur, waardoor het naast Tibetaanse laarzen ook gebruikt kan worden voor het maken van hoogwaardige leren schoenen. Het heeft niet alleen een goede glans, maar ook elasticiteit. De drukbestendigheid en corrosiebestendigheid zijn vergelijkbaar met elk leer, dus yakleren schoenen zijn erg populair onder stedelijke Tibetanen.
Voedsel: Melk is de eerste bijdrage van de yak in Tibet. Een vrouwelijke yak kan drie tot vier katten melk per dag produceren, drie keer zoveel als het lokale vee. De melk is dik en voedzaam. Tibetaanse herders hebben elke dag melk door het te koken of te fermenteren tot yoghurt. Daarnaast winnen ze boter en melkresten uit de melk. Tibetaanse yakmelk heeft een hoog vetgehalte en uit honderd katten melk kan ongeveer tien katten kostbare boter worden gewonnen. Vooral herders eten zelden groenten en fruit, maar wel vlees, dus hun dagelijkse calorieën komen uit boterthee als soep en melkresten als groenten. Ze kunnen niet alleen geen thee drinken zonder boter, maar ze gebruiken boter ook om lampen aan te steken, deegballen te frituren en tsampa te mengen om te eten. Boter is ook een offer aan de goden en een geschenk aan familie en vrienden.
Onderdak: Een zwarte tent op de graslanden is hard van textuur, warm in de winter en koel in de zomer, gemakkelijk te laden en te lossen, en gemakkelijk te vervoeren. Het is gemaakt van yakwol door de herders. Het touw dat van yakhaar is getwijnd, is elastisch, sterk en duurzaam, en de tent die ervan is gemaakt, is sterk tegen de kou.
Dagelijkse Benodigdheden: In de Tibetaanse taal heeft yakmest geen betekenis van mest of urine, maar wordt het 'Jiuwa' genoemd, wat 'brandstof' betekent. In plaats van het smerig te vinden, voelen Tibetanen het zelfs heel vriendelijk aan. Koeienmest was vroeger de belangrijkste brandstof op het Qinghai-Tibet Hoogland. Duizenden jaren lang hebben nomadische Tibetanen deze brandstof gebruikt om thee te zetten, vlees te koken, te verwarmen, te verlichten en te behandelen... In de Tibetaanse geneeskunde is er een unieke snuiftherapie voor het kalmeren van de geest, in het Tibetaans 'Longdu' genoemd. Dat is het strooien van koeienmest op vuuras om het te laten roken en de patiënt eraan te laten ruiken. Wanneer de patiënt de rook ruikt, kan het de geest kalmeren en heeft het een significant effect.
Vervoer: De yak is het belangrijkste vervoermiddel voor herders om goederen te dragen en te rijden. Herders verhuizen meerdere keren per jaar vanwege hun nomadische levensstijl en vertrouwen op de yak om hun familiebezittingen te dragen. In landbouwgebieden nemen yaks zware taken op zich, zoals het trekken van ploegen, het vervoeren van gerst, het transporteren van meststoffen, enz. Hoe steil de weg ook is, hoe zwaar het werk ook is, hij tilt altijd zijn poten stevig, stabiel en vrij op, laat stilletjes rijen diepe hoefafdrukken achter en zorgt ervoor dat de levensader van het hoogland ongehinderd blijft stromen. Onderzoek toont aan dat de yak een sterk hart- en longfunctie heeft. Hij draagt meer dan honderd katten aan materialen en klimt in één keer naar 6000 meter boven zeeniveau. De lucht is daar ijl, wat moeilijk is voor mensen om zich aan te passen. Maar yaks hebben zelden last van zuurstofgebrek en er is geen reden om je zorgen te maken over hun bloeddruk en hartslag, want ze zijn geboren op het hoogland.
Gebruik van Yaks voor Trektochten
Wanneer je aan het trekken bent in Tibet, is de yak een krachtige assistent. De dagelijkse benodigdheden, tenten, fotografieapparatuur en bagage kunnen allemaal op zijn rug worden gelegd. De yak kan al het materiaal meenemen en over bergen op het hoogland trekken, alsof hij over een vlakte loopt. Geen wonder dat de yak het compliment 'boten op het hoogland' verdient.
Elk jaar komen tienduizenden pelgrims en toeristen naar de heilige berg Mount Kailash en het heilige Manasarovar-meer voor een pelgrimstocht. Omdat de hoogte hier bijna 5000 meter is, is het voor pelgrims erg moeilijk om hun bagage te dragen en rond de berg/het meer te trekken. Daarom hebben de nabijgelegen Tibetanen yak-transportteams opgezet, wat veel gemak biedt voor de pelgrims.