Losar - Tibetaans Nieuwjaar

Tibetanen noemen het Tibetaanse Nieuwjaar ‘Losar’. Losar is niet één woord in de Tibetaanse taal. Het bestaat eigenlijk uit twee Tibetaanse woorden: ‘Lo’ betekent jaar, en ‘Sar’ betekent nieuw. Losar wordt berekend op basis van de Tibetaanse kalender. Het begint op de 1e van de eerste maand van de Tibetaanse maankalender en duurt vijftien dagen. In 2026 valt Losar op 18 februari.

Losar is het belangrijkste traditionele festival van het jaar, en ook het eerste Tibetaanse festival. In die tijd komt elk Tibetaans gezin samen om allerlei activiteiten te organiseren om de komst van het nieuwe jaar te vieren, wat heel levendig is. Omdat de lokale bevolking in Tibetaans Boeddhisme gelooft, zijn veel gebruiken van Tibetaans Losar gerelateerd aan het Tibetaans Boeddhisme en is het festival doordrenkt met een sterke religieuze sfeer.

Losar wordt meestal gehouden in februari en maart, wanneer Tibet gesloten is voor buitenlanders. Internationale reizigers hebben dus weinig kans om zo'n groot feest persoonlijk mee te maken. Je kunt er echter via dit bericht meer over te weten komen en je een levendige voorstelling maken van de sfeer.

• Chinese naam: 藏历年
• Tibetaanse naam: Losar
• Tijd: 1 tot 15 januari in de Tibetaanse kalender
• Gebied: Lhasa, Tibet
• Oorsprong: Offers brengen
• Betekenis: Bidden voor een goede oogst in het komende jaar

Wanneer wordt Losar gevierd?

Alle Tibetaanse festivals zijn gebaseerd op de Tibetaanse kalender, net als Losar. Dit festival begint vanaf het midden van december in de Tibetaanse kalender tot de 15e dag van de eerste maanmaand. De voorbereidingsperiode is het voorbereidingsproces. Van de eerste dag van de eerste maanmaand tot de vijftiende dag van de eerste maanmaand is de feestperiode.

En het is bijna hetzelfde als het Chinese Nieuwjaar, half februari van de zonnekalender. De Tibetaanse kalender telt 12 of 13 maanmaanden. Dus het Tibetaanse Losar kan samenvallen met het Chinese Nieuwjaar, een dag verschillen, of een maand verschillen, enz.

Historische oorsprong van Losar

Ver terug in de tijd, toen er nog geen Tibetaans Boeddhisme was, werd Tibet beheerst door zijn oorspronkelijke religie Bon. De oude mensen vierden een groot feest in de winter. Ze baden om bescherming van godheden. Na verloop van tijd werd dit evenement opgenomen door het Tibetaans Boeddhisme en werd het een jaarlijks festival. In de 13e eeuw, tijdens de regering van de Sakya-dynastie, werd 1 januari vastgesteld als het begin van het nieuwe jaar, wat het Nieuwjaar van de Koning betekent. Vanaf dat moment is Losar officieel een belangrijk traditioneel festival in Tibet geworden en dat is het tot op de dag van vandaag gebleven.

Volksactiviteiten van Losar

Zoals alle vieringen voor een nieuwjaar in de wereld, is het Losar-festival ook een vreugdevolle tijd met het gezin om afscheid te nemen van het oude jaar en het nieuwe jaar te verwelkomen. Bovendien is bijna elke Tibetaan, als minderheidsgroep, een goede zanger of danser. Tibetanen volgen hun eigen natuur en zijn gewend om hun emoties te uiten door te zingen en te dansen. Dus als je toevallig in deze tijd naar Tibet reist, zul je overal feestelijke muziek horen.

Het grootste verschil tussen Losar en het Chinese Nieuwjaar is het voortdurende chanten, aangezien Tibet een religieuze plek is waar bijna alle mensen in het Tibetaans Boeddhisme geloven. Tibetanen geloven dat er overal boze demonen bestaan. Dus tijdens het Losar-festival is er een zeer belangrijke activiteit om het kwaad te verdrijven. Ze kleden zich in hun volkskostuums, chanten boeddhistische geschriften en geven fakkels door op straat. Ze verdrijven het kwaad terwijl ze bidden voor geluk en zegeningen voor het komende nieuwe jaar.

Naast de bovenstaande activiteiten is er nog een interessante, de antimasque. Bijvoorbeeld het hertendans, of het grappige gevecht tussen de koning en zijn ondergeschikten, kan mensen hardop laten lachen.

Kortom, het Losar-festival is een viering vol muziek, dans en vreugde.

Voorbereiding van Losar

De voorbereidingen voor Losar beginnen half december van het voorgaande jaar. Elk gezin plaatst tsampa, gefrituurde tarwekorrels, ghee en hooglandgerst als offers thuis. Ook weken ze een kom vol hooglandgerstzaden in water zodat ze in het nieuwe jaar een centimeter of twee lange zaailingen krijgen. Dit alles werd geofferd in het midden van het altaar thuis om te bidden voor een goede oogst in het komende jaar.

Tibetanen doen een grondige schoonmaakbeurt om ervoor te zorgen dat elke plek in huis schoon genoeg is, vooral de keuken. Het impliceert het wegvegen van het vuil of het slechte geluk van het oude jaar en klaar zijn om het nieuwe jaar te begroeten. Tibetanen beschouwen de keuken als het belangrijkste deel van het huis omdat daar het eten wordt gemaakt. Dus besteden ze er speciale aandacht aan bij het schoonmaken van het huis, en zelfs de schoorsteen wordt stofvrij geveegd.

Hoe wordt Losar gevierd?

Er zijn in totaal drie dagen om het Losar-festival te vieren. Dus, wat zullen de Tibetanen doen?

Oudejaarsavond

Op oudejaarsavond zijn de leukste rituelen het eten van ‘Gutu’-noedels en exorcismes om Losar te begroeten.

Gutu is een deegbal, waarvan de huid is gemaakt van hooglandgerstpoeder en de vulling bestaat uit verschillende dingen, zoals rijst, zout, chilipepers, wol of kolen. Wees niet verbaasd over de vulling. Ze hebben betekenissen. De deegballen worden na het koken uitgedeeld. Als iemand rijst of zout in de bal eet, is dat een goed teken om binnenkort geluk te hebben. Dit is zowel een soort waarzeggerij als entertainment, wat het hele gezin blij maakt.

Na het Gutu-feestmaal is er een exorcisme. De mannelijke gastheer steekt de fakkel aan en draait rond in elke hoek van het huis, roepend ‘Eruit, eruit...’ en gooit dan de fakkel en het voorbereide spokenvoer op het kruispunt om het onbevredigende en slechte geluk van het jaar te verdrijven.

Losar Dag 1

Op de eerste dag van Losar is er een ‘watergrijp’. De huisvrouw moet de eerste emmer water in het nieuwe jaar halen. Volgens de Tibetaanse traditie is de eerste emmer water op de eerste dag van de Tibetaanse kalender ‘goud water’, en de tweede emmer water wordt ‘zilver water’ genoemd, wat wijst op voorspoed, geluk en rijkdom. Als de zon opkomt, hebben de mensen in kostuums meerdere feestelijke gerechten gegeten in volgorde van leeftijd. Op dat moment gaan buren naar elkaars deur met een ‘Chema’ om de anderen te zegenen, hooglandgerstwijn aanbieden, en de lang gekoesterde ‘Tashi Del Pin Songcuo’ en ‘Emma Padragong Kangsang’, enz. reciteren, die staan voor geluk, gezondheid, vreugde en harmonie. Daarna komt het hele gezin achter gesloten deuren bij elkaar. Op de eerste dag van het nieuwe jaar bezoeken veel boeren en herders die in het boeddhisme geloven ook de Jokhang-tempel in Lhasa om te bidden voor vrede en gezondheid in het nieuwe jaar.

Losar Dag 2

Vanaf de tweede dag van Losar begonnen vrienden en familieleden elkaar te bezoeken voor nieuwjaarswensen, wat drie tot vijf dagen duurde. Zodra de gast en de gastheer elkaar ontmoeten, zullen ze elkaar zegenen met ‘Tashi Delek’ en elkaar een Khata geven, en de gastheer zal de gast vragen om binnen te komen en te gaan zitten. Op dit moment zal de gastheer ‘Chema’ brengen, en de gast zal een klein beetje van de hooglandgerst en tsampa in Chema nemen en in de lucht strooien, biddend tot hemel, aarde en goden, enz., en dan nog een klein beetje in de mond nemen. Vervolgens zal de gastheer hooglandgerstwijn en wijnkommen brengen en de gasten uitnodigen om te drinken. Om respect voor de gastheer te tonen, moeten gasten het drankje de derde keer leegdrinken. Als je niet kunt uitschenken, zal de gastvrije gastheer familieleden en vrienden vragen om te zingen om je te overtuigen te drinken. Na het toastlied moeten de gasten het glas wijn leegdrinken. Tijdens het Tibetaanse Nieuwjaar kun je op het plein of op het open gras ook vaak Tibetaanse mannen en vrouwen in kostuums in een kring zien dansen om de Guozhuang en Xianzi te dansen om het nieuwe jaar te vieren.

Losar Dag 3

Op de derde dag van Losar, in het Tibetaans ‘Yosei’ genoemd, wat betekent offers en gebeden brengen op hoge plaatsen. Mensen uit Lhasa gaan naar het dakterras om wierook te branden en nieuwe gebedsvlaggen op een hoek van het dak te plaatsen. De buren wisselen opnieuw hun zegeningen uit, respecteren elkaar met Chema en gerstwijn, zingen en dansen samen op het dakterras of de binnenplaats. Veel mensen reizen ook in groepen naar de voorkant van de Jokhang-tempel en de Baoping-berg in het oosten en Yaowang-berg in het westen om wierook te branden, gebedsvlaggen te plaatsen en te bidden voor zegeningen.

Na de 3-daagse viering wordt het Tibetaanse Losar gevierd tot de vijftiende dag van de eerste maand van de Tibetaanse kalender.

De tijdschema van Tibetaanse Nieuwjaren